Rak skóry jest najczęstszą postacią nowotworu. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), rak skóry stanowi jedną na trzy diagnozy raka. W 2020 roku na całym świecie zdiagnozowano ponad 1,5 miliona nowych przypadków raka skóry.
Rak skóry staje się coraz bardziej powszechny, częściowo z powodu spadku stężenia ozonu. WHO szacuje, że każde obniżenie stężenia ozonu o 10% powoduje ponad 300 000 przypadków raka skóry na całym świecie. Oto, co musisz wiedzieć o raku skóry i jak możesz zmniejszyć ryzyko zachorowania.
Kto jest najbardziej narażony na raka skóry?
Osoby rasy białej są najbardziej narażone na raka skóry, zwłaszcza osoby o jasnej karnacji, niebieskich oczach lub jasnych włosach. Do ryzyka raka skóry przyczyniają się również oparzenia słoneczne i historia rodzinna. Nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe słońca i solarium naraża na ryzyko osoby o każdym typie skóry.
Jaka jest różnica między nowotworami skóry innymi niż czerniak i czerniak?
Raki skóry inne niż czerniak rozwijają się w zewnętrznej warstwie naskórka. Najczęstszymi typami nowotworów innych niż czerniak są rak podstawnokomórkowy (najczęstsza postać raka skóry) i rak płaskonabłonkowy (druga najczęstsza postać raka skóry).
Czerniak występuje znacznie rzadziej. Wywodzi się z melanocytów, komórek skóry produkujących pigment, który nadaje skórze kolor i powoduje opaleniznę. Zazwyczaj czerniak pojawia się w postaci brązowych lub czarnych plam na tułowiu lub nogach. U osób rasy białej czerniak może również pojawić się na twarzy lub szyi. U osób rasy innej niż biała częściej występuje na dłoniach, pod stopami lub pod paznokciami.
Dlaczego czerniak jest niebezpieczną postacią raka skóry?
Czerniak znacznie częściej rozprzestrzenia się na inne części ciała niż rak podstawnokomórkowy lub rak płaskonabłonkowy. Najczęściej czerniak zaawansowany rozprzestrzenia się do węzłów chłonnych, płuc, wątroby, kości, mózgu i jamy brzusznej.
Według Melanoma Research Alliance, mimo że wskaźniki zachorowań na inne powszechnie występujące nowotwory spadły, wskaźniki zachorowań na czerniaka wzrosły trzykrotnie w ciągu ostatnich trzydziestu lat.
Jak leczyć raka skóry?
Wczesne wykrycie wszystkich rodzajów raka skóry – nawet czerniaka – daje największe szanse na wyleczenie. Dostępny jest szeroki wachlarz metod leczenia, w zależności od rodzaju, stopnia zaawansowania i lokalizacji guza. Należą do nich leki miejscowe, chirurgia laserowa, chirurgia wycięcia oraz radioterapia. W przypadku czerniaka można również rozważyć chemioterapię, terapię celowaną i immunoterapię.
Jak mogę zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka skóry?
Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka skóry, należy przestrzegać następujących zasad:
• Chroń skórę przed szkodliwym promieniowaniem UV. Oznacza to przebywanie w cieniu, stosowanie kremu z filtrem SPF 15 lub wyższym oraz noszenie nakrycia głowy i odzieży ochronnej.
• Nie korzystaj z solarium. Solaria są jeszcze bardziej niebezpieczne niż ekspozycja na słońce. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem odkryła, że korzystanie z solarium przed 35. rokiem życia wiąże się ze wzrostem ryzyka zachorowania na czerniaka.
• Sprawdź swoją skórę. Zbadaj ją pod kątem ewentualnego czerniaka. Kieruj się zasadą “ABCDE” w ocenie skóry: asymetria (jedna strona nie wygląda tak samo), granica (słabo zaznaczona granica), kolor (zróżnicowany), średnica (zwykle większa niż rozmiar gumki do ołówka) i ewolucja (zmiany w czasie). Jeśli zauważysz jakiekolwiek podejrzane zmiany, skontaktuj się z dermatologiem w celu ich zbadania.
• Znaj swoje ryzyko. Jeśli miałeś pięć lub więcej oparzeń słonecznych, podwoiłeś ryzyko rozwoju czerniaka. Jeśli ktoś w Twojej najbliższej rodzinie chorował na czerniaka, również jesteś narażony na wyższe ryzyko; 10% pacjentów z czerniakiem ma w rodzinie osobę, która również chorowała na czerniaka. Jeśli chorowałeś na jakikolwiek inny rodzaj raka skóry, czy to czerniaka, raka podstawnokomórkowego, czy raka płaskonabłonkowego, również jesteś narażony na wyższe ryzyko. Jeśli jesteś w grupie podwyższonego ryzyka, zachowaj szczególną ostrożność w profilaktyce. Oznacza to częste sprawdzanie znamion na ciele, regularne wizyty u dermatologa w celu badania skóry i ochronę skóry przed słońcem.