Stwardnienie rozsiane (SM) to choroba ośrodkowego układu nerwowego. Występuje w wyniku uszkodzenia tkanki zwanej mieliną, która chroni włókna nerwowe. Uszkodzenie mieliny może wpływać na funkcjonowanie mózgu, rdzenia kręgowego i nerwów wzrokowych. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że ponad 1,8 miliona ludzi żyje z tą chorobą – a jej częstość występowania wzrosła w każdym regionie świata w ciągu ostatniej dekady.

Stwardnienie rozsiane (SM) to złożona choroba, której objawy różnią się u poszczególnych osób pod względem rodzaju, czasu trwania i nasilenia. Chociaż nie ma jeszcze lekarstwa na SM, a jego przyczyna pozostaje nieznana, ostatnie trzydzieści lat było ekscytującym okresem w badaniach nad SM. Gwałtowny postęp przyniósł obiecujące metody leczenia, które łagodzą objawy SM i poprawiają jakość życia osób z tą chorobą.

Jakie są objawy SM?

Objawy SM mogą być nieprzewidywalne. U niektórych osób z SM objawy są łagodne lub krótkotrwałe, podczas gdy u innych mogą wystąpić problemy z chodzeniem, widzeniem lub mówieniem. Objawy te mogą zmieniać się w zależności od pogody i stanu zdrowia. Na przykład niektóre objawy nasilają się podczas infekcji, takiej jak zakażenie układu moczowego, lub w czasie upałów.

Jednym z charakterystycznych objawów jest tzw. “Uścisk SM”. Jest to nieprzyjemne lub bolesne uczucie napięcia lub ściskania w okolicy tułowia. Uścisk SM jest często jednym z pierwszych objawów SM i może trwać od kilku sekund do kilku godzin.

Inne objawy obejmują:

• Sztywność mięśni, drętwienie lub mrowienie

• Trudności z chodzeniem

• Ślepota, niewyraźne widzenie lub zniekształcenie kolorów

• Zmęczenie

• Problemy z pamięcią

• Zmiany nastroju

• Trudności z koncentracją

Jakie są rodzaje stwardnienia rozsianego?

Wyróżnia się cztery główne typy SM w zależności od stadium choroby:

• Zespół klinicznie izolowany (CIS):Opisuje to pacjentów, u których może występować stan zapalny lub uszkodzenie mieliny, mogące prowadzić do wczesnych objawów, ale którzy nie spełniają kryteriów rozpoznania SM. Nie wszystkie przypadki CIS rozwiną się w SM.

• Postać rzutowo-remisyjna stwardnienia rozsianego (RRMS): W tym stadium SM naprzemiennie występują okresy zaostrzeń objawów i remisji. Remisje mogą trwać od kilku tygodni do kilku lat. Jest to najczęstsza postać SM, z około 851 przypadkami diagnozy na tym etapie.

• Wtórnie postępująca postać stwardnienia rozsianego (SPMS): Jest to postępująca postać stwardnienia rozsianego rzutowo-remisyjnego, w której objawy stają się bardziej nasilone, a okresy remisji stają się rzadsze.

• Pierwotnie postępująca postać stwardnienia rozsianego (PPMS): W tym typie SM objawy będą się nasilać bez okresów remisji. Ten typ SM stanowi około 101 przypadków SM.

Kto ma największe prawdopodobieństwo zachorowania?

Przez lata lekarze uważali, że SM dotyka głównie osoby rasy białej pochodzenia północnoeuropejskiego. Z tego powodu większość badań nad SM koncentrowała się na tych grupach demograficznych. Jednak najnowsze badania zmieniły ten punkt widzenia. Coraz częściej SM diagnozuje się u Afroamerykanek, a także u imigrantów pochodzenia latynoskiego do Stanów Zjednoczonych. Badania obejmują więcej grup rasowych i etnicznych, aby uzyskać jaśniejszy obraz grup o zwiększonym ryzyku zachorowania na SM.

Ogólnie rzecz biorąc, osoby, u których występuje zwiększone ryzyko zachorowania na SM to:

• Młodzi dorośli w wieku od 20 do 50 lat

• Kobiety

• Osoby, których członkowie rodziny chorowali na SM

• Osoby z otyłością, zwłaszcza otyłością w dzieciństwie

• Osoby, które cierpiały na pewne choroby autoimmunologiczne, w tym cukrzycę typu 1, chorobę zapalną jelit i łuszczycę

• Osoby palące

• Osoby z niedoborem witaminy D

Jak się to leczy?

Dzięki ostatnim postępom w leczeniu istnieje obecnie ponad 20 terapii modyfikujących przebieg choroby (DMT) w leczeniu SM, które mogą spowolnić uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego i zmniejszyć częstotliwość nawrotów.

Trwają badania kliniczne nad dodatkowymi terapiami mającymi na celu znalezienie sposobów na spowolnienie postępu SM i przywrócenie prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego.

Życie ze stwardnieniem rozsianym

U osób ze zdiagnozowanym SM, zdrowy styl życia może pomóc w opanowaniu objawów i opóźnieniu postępu choroby. Chociaż pacjenci powinni skonsultować się z lekarzem, aby dowiedzieć się, jak najlepiej leczyć swoją chorobę, typowe zalecenia obejmują:

• Stosuj zbilansowaną dietę i unikaj nadmiaru cukru, tłuszczów zwierzęcych i soli

• Wprowadź ćwiczenia do swojej codziennej rutyny. Ćwiczenia aerobowe, joga, tai chi i zajęcia w wodzie są uważane za korzystne. Najlepszy plan ćwiczeń dla danej osoby będzie zależał od stopnia zaawansowania choroby i poziomu sprawności ruchowej.

• Radź sobie ze stresem i priorytetowo traktuj sen

• Nawiązuj kontakty towarzyskie i podtrzymuj relacje interpersonalne

• Angażuj swój umysł, rozwiązując łamigłówki, grając w gry logiczne itp., aby pomóc w utrzymaniu funkcji poznawczych

• Dostosuj swoje otoczenie do swoich potrzeb fizycznych i zapewnij sobie bezpieczną przestrzeń życiową. Rozważ zainstalowanie uchwytów lub innych urządzeń wspomagających, które ułatwią Ci bezpieczne poruszanie się.

Dziś naukowcy dokonują przełomów i dają nadzieję milionom osób żyjących ze stwardnieniem rozsianym. Nie zadowalając się samym leczeniem choroby, kontynuują poszukiwania przyczyny SM, a wraz z nią lekarstwa.