Wraz z wydłużaniem się życia ludzi, choroby neurologiczne stają się coraz powszechniejsze. Według Światowej Organizacji Zdrowia około miliarda ludzi na całym świecie cierpi na zaburzenia neurologiczne. W rezultacie choroby te stały się przedmiotem coraz intensywniejszych badań medycznych w ciągu ostatnich kilku dekad.

Choroby neurodegeneracyjne występują, gdy komórki ośrodkowego układu nerwowego przestają funkcjonować lub obumierają. Choroby te z czasem się pogarszają i – jak dotąd – nie ma na nie lekarstwa. Naukowcy badają sposoby na zmniejszenie ryzyka chorób neurodegeneracyjnych, a w przyszłości na spowolnienie ich postępu.

Czynniki ryzyka chorób neurodegeneracyjnych

Największym ryzykiem zachorowania na choroby neurodegeneracyjne jest wiek. Na przykład, według CDC, objawy choroby Alzheimera zazwyczaj pojawiają się po 60. roku życia, a ryzyko ich wystąpienia rośnie z czasem. Osoby w wieku 85 lat mają prawie 50% ryzyko rozwoju choroby Alzheimera.

Inne zagrożenia związane z chorobami neurodegeneracyjnymi obejmują:

• Genetyka:Około dziesiątej części chorób neurodegeneracyjnych ma podłoże genetyczne.
• Zakażenie wirusowe:Zwiększone ryzyko mogą wynikać z infekcji wirusowych, w tym odry, zapalenia opon mózgowych, polio i ospy wietrznej.
• Uraz głowy:Powtarzające się urazy głowy lub pourazowe uszkodzenia mózgu mogą zwiększać ryzyko wystąpienia chorób neurologicznych.
• Narażenie na działanie substancji chemicznych: Zanieczyszczenia środowiska mogą zwiększać ryzyko wystąpienia takich schorzeń, jak choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona.

Aby zmniejszyć ryzyko chorób neurodegeneracyjnych, lekarze zalecają zmiany stylu życia, które poprawiają zdrowie naczyń krwionośnych. Na przykład, utrzymanie aktywności fizycznej jest kluczowe dla poprawy przepływu krwi do mózgu i ciała. W artykule opublikowanym w czasopiśmie Nature z grudnia 2021 roku stwierdzono, że “aktywność fizyczna wywołuje głębokie reakcje fizjologiczne w wielu tkankach w królestwie zwierząt i jest powszechnie uznawana za czynnik poprawiający zdrowie ludzi. Korzyści płynące z ćwiczeń fizycznych dotyczą również pacjentów z neurodegeneracją i urazami mózgu, prawdopodobnie poprzez zmniejszenie stanu zapalnego układu nerwowego. Długotrwały, dobrowolny wysiłek fizyczny w mysich modelach choroby Alzheimera (AD) i pokrewnych zaburzeń poprawia uczenie się i pamięć oraz zmniejsza stan zapalny układu nerwowego”.”

Ponadto prawidłowa higiena snu, zbilansowana dieta i radzenie sobie ze stresem mogą także wspierać zdrowie układu krążenia.

Choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera atakuje część mózgu odpowiedzialną za pamięć, mowę i myślenie. Jest to najczęstsza choroba neurodegeneracyjna na świecie, dotykająca ponad 50 milionów osób, według Alzheimer's Association.

Choć nie jest to rzadkie schorzenie, choroba Alzheimera nie jest normalnym etapem starzenia się i nie należy jej mylić z typowymi, związanymi z wiekiem zanikami pamięci. Chociaż nierzadko zdarza się, że w miarę starzenia się zapomina się imienia lub spotkania, nie jest normalne, aby osoby miały problemy z pamięcią, które utrudniają codzienne czynności lub powodują wielokrotne zadawanie tych samych pytań. Osoby z chorobą Alzheimera mogą nie pamiętać, jak dotarły do danego miejsca lub nie być w stanie śledzić rozmowy. Choroba Alzheimera będzie stopniowo pogarszać się z czasem, ale przebieg choroby u każdej osoby będzie inny.

Choroba Parkinsona

Według Parkinson Foundation na świecie ponad 10 milionów ludzi cierpi na chorobę Parkinsona, co czyni ją drugą najczęstszą chorobą neurodegeneracyjną na świecie.

Choroba Parkinsona powoduje dwa rodzaje objawów. Istnieją objawy motoryczne, które wpływają na ruch. Mogą to być drżenie, trudności w chodzeniu, ślinienie się lub sztywność. Istnieją również objawy niemotoryczne, do których należą lęk, zaburzenia snu, depresja i pogorszenie funkcji poznawczych. Zazwyczaj osoby z chorobą Parkinsona najpierw doświadczają objawów niemotorycznych, a następnie, wraz z postępem choroby, rozwijają się objawy motoryczne. Choroba Parkinsona u każdego przebiega inaczej, a pojawiające się objawy i sposób ich rozwoju są w dużej mierze indywidualne.

Choroby demielinizacyjne

Choroby demielinizacyjne to schorzenia powodujące uszkodzenie osłonki mielinowej, ochronnej warstwy otaczającej mózg, rdzeń kręgowy i nerwy wzrokowe. Często powodują one osłabienie mięśni, utratę wzroku, skurcze mięśni i inne problemy neurologiczne.  

Najczęstszym i najbardziej znanym rodzajem tego schorzenia jest stwardnienie rozsiane (SM), choroba, w której układ odpornościowy atakuje osłonkę mielinową mózgu i/lub rdzenia kręgowego, powodując uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego. Według Narodowego Towarzystwa Stwardnienia Rozsianego (National Multiple Sclerosis Society), ponad 2,8 miliona ludzi na całym świecie żyje z SM. Chociaż nie ma jednoznacznie ustalonej przyczyny choroby ani znanych sposobów jej zapobiegania, trwające badania oraz rozwój nowych metod leczenia i terapii pomagają osobom dotkniętym SM, minimalizując wpływ SM na ich codzienne życie.

Lepsze życie z chorobą neurodegeneracyjną

W przypadku osób z chorobą neurodegeneracyjną lekarze mogą zaproponować metody łagodzenia objawów choroby, aby poprawić jakość życia. Mogą to być środki wspomagające pamięć, codzienne czynności i leki. Naukowcy opracowują coraz więcej leków, które pomagają kontrolować objawy behawioralne i poznawcze.

Życie z chorobami neurologicznymi – lub opieka nad osobą, która na nie cierpi – może być stresujące i przytłaczające. Stowarzyszenia mogą wspierać pacjentów i ich opiekunów, zapewniając im narzędzia i zasoby, które pomogą im zadbać o zdrowie fizyczne, psychiczne i emocjonalne.